Każdy doświadcza stresu. Czasem może pojawić się pragnienie, żeby go uniknąć. Jednak stres ma swoją funkcję działa: pobudzająco, motywująco, przygotowuje organizm do wysiłku. Ważne jest to, żeby świadomie przeżywać stres i nauczyć nim kierować. Kiedy mamy do czynienia ze stresem? Najczęściej gdy występuje zbyt duża różnica między możliwościami osoby, a oczekiwaniami, którym chce sprostać. W takiej sytuacji może pojawić się np.: niepokój, lęk, mniejsza pewność siebie, zmęczenie, zaburzenia snu, zmiany apetytu, ból fizyczny, czy podatność na infekcje. Lecz optymalna reakcja na stres może być pomocna w: stawianiu czoła wyzwaniom, czy poszukiwaniu rozwiązań. Ważne jest rozwijanie poczucia kontroli w sytuacjach stresowych, które pozwala efektywniej radzić sobie z trudnościami.
Kluczowa jest wiara w to, że zawsze można zrobić coś, żeby wpłynąć na sytuację,
w jakiej się znajdujesz. Można ją stopniowo budować dzięki dostrzeganiu momentów,
w których przezwyciężyłeś trudności. Rozwijając poczucie sprawczości, wzrasta wiara
w możliwość opanowywania wymagających sytuacji. Jak starać się przejmować kontrolę nad stresem?
1.Zaakceptuj ten stan, bądź autentyczny. Zadaj sobie pytania: jak się czuję, co wywołuje stres, czego się obawiam?
2.Porozmawiaj z kimś o tym doświadczeniu – wyraźnie poproś o uwagę lub pomoc, może to przynieść ulgę i wzmocnić poczucie pewności siebie.
- Pracuj nad zachowaniem. Pomocne jest: zwolnienie tempa, planowanie i zarządzanie sobą w czasie, wybieranie zajęć z mniejszym natężeniem rywalizacji.
4.Wpływaj wspierająco na reakcje fizjologiczne. Korzyści przynosi: dobre nastawienie do swojego organizmu, efektywny odpoczynek, zdrowe odżywianie, czy rozwijanie poczucia humoru.
Ponadto istnieją cechy, które pomagają być opanowanym w sytuacjach stresowych. Ich rozwijanie może być solidnym wsparciem jak regularnie zażywane witaminy, które tworzą sprawny organizm:
- skupienie – umiejętność kierowania uwagi na zalety, korzyści, zasoby,
- pozytywne podejście – ułatwia poszukiwanie optymalnej strategii radzenia sobie,
- determinacja, elastyczność, wytrwałość – pomagają efektywnie reagować na zmiany,
- poczucie wdzięczności – świadomość i docenianie tego, czym się dysponuje.
Stres jest częścią codzienności. W optymalnych dawkach może być aktywatorem zdolności, ale w zbyt dużych porcjach może być trucizną osłabiającą potencjał. Jeśli reakcja stresowa trwa przez krótki czas może być wsparciem, natomiast długofalowo osłabia możliwości organizmu. Kluczem na drodze prowadzącej do radzenia sobie ze stresem jest poczucie sprawczości. Budowane na przekonaniu o tym, że jestem w stanie wpływać na sytuację i mogę nauczyć się jak kontrolować reakcję na stres.
Źródła: Pokonaj problemy i lęki, M. Staniek, Wyd. Samo sedno, Warszawa 2020, s.151-169.
Zarządzanie stresem czyli jak sobie radzić w trudnych sytuacjach, Wyd. Samo sedno, Warszawa 2012, s. 13- 57, 111-129.